Jolanda Maas over groene schoolpleinen

Het jaarlijkse congres Kind van Nature van Veldwerk Nederland inspireert directie en medewerkers in onderwijs en opvang die openstaan voor een groene speelomgeving. Jolanda Maas legde tijdens haar lezing uit waarom groene schoolpleinen voor kinderen zo belangrijk zijn.

Meer kinderen in de stad

Uit haar eerdereVitamine-G’-onderzoek‘ blijkt dat mensen met meer groen in hun woonomgeving zich gezonder voelen en ook daadwerkelijk minder vaak bij de huisarts komen met klachten als diabetes, depressie en coronaire hartziekten.

Des te wranger is het dat gemeenten gaan bezuinigen op stedelijk groen en dat in 2050 driekwart van de wereldbevolking in de stad woont.
Slecht nieuws, want uit onderzoek van zowel Jolanda Maas als Agnes van den Berg blijkt dat kinderen die te weinig in aanraking komen met natuur en groen:

  • vaker te dik zijn
  • niet meer weten dat de melk uit een koe komt (die daar elk jaar baby’s voor moet krijgen)
  • vaker last hebben van ADHD en andere gedragsproblemen

Richard Louv, auteur van Last Child in the Woods, spreekt zelfs van een natuurtekortstoornis.

Natuur als medicijn

Is natuur in de woon-, school- en kinderopvangomgeving dan dè oplossing voor allerlei gedragsproblemen en overgewicht? Statistisch blijken volgens Maas mensen die regelmatig  in de natuur vertoeven anderhalf keer zo gezond te voelen als degenen die dat niet doen.

Ook blijkt de kans op depressieve klachten bij kinderen die slechts 10% natuur op 1 kilometer afstand hadden maar liefst zes maal zo groot als bij kinderen die 90% groen op 1 kilometer afstand van hun woonomgeving hadden. Deze onderzoeksuitslag is gecorrigeerd naar leeftijd, geslacht en economische achtergrond.

Jolanda Maas en haar collega’s ontdekten dat natuur:

  • goed is voor het herstel van stress;
  • aanzet tot meer bewegen;
  • goed is voor sociale contacten en welzijn;
  • goed is voor de motorische ontwikkeling;
  • zorgt voor een beter klimaat (daar wordt momenteel meer onderzoek naar gedaan)
  • en goed is voor de ontwikkeling van kinderen.
Leren in natuur

Waarom is natuur zo goed voor de ontwikkeling van kinderen? Maas verwijst in dit geval naar de embodied cognition theory: je ervaart je omgeving zowel  fysiek, zintuiglijk als gevoelsmatig, met je hele hebben en houden. Daardoor leer je op een andere manier:

  • Er is sprake van actie-reactie-actie. Dat verhoogt het oplossend vermogen. Er zijn voortdurend activiteiten met een directe feedback. Zo leer je spelenderwijs hoe de wereld in elkaar zit, het stimuleert het denken.
  • Natuur oordeelt niet. Als het niet lukt, ga je gewoon iets anders doen.
  • De natuur biedt een veelzijdige omgeving. Er zijn diertjes, je kunt klimmen, en alles is anders in de verschillende seizoenen en onder andere weersomstandigheden.
  • De natuur is steeds anders, je doet steeds nieuwe ontdekkingen. Dat biedt uitdagingen. Je leert je beperkingen, je leert je grenzen verkennen. Dat is goed voor de ontwikkeling van het zelf.

Andere positieve effecten  van een groene omgeving?

  • Mensen die regelmatig in de natuur komen, blijken gezonder te gaan eten.
  • De concentratie en schoolprestaties verbeteren.
  • Het bevordert bewegen, met de kanttekening dat dit effect vooral geldt voor meisjes. Jongens bewegen meer in een sporthal. Wel worden ze creatiever en exploratiever in de natuur.

Alles opgeteld kun je stellen dat  natuur goed is voor het welzijn van mensen.

glijbaan_Diane_Cordell_Common_creative

 

Groene schoolpleinen

Samen met Agnes van den Berg, Dieuwke Hovinga en Janke Wesselius doet Jolanda Maas op dit moment onderzoek naar het effect van groene schoolpleinen.

De voordelen van groene schoolpleinen blijken tot nu toe te zijn:

  • Minder ruzies;
  • diversiteit in speelgedrag;
  • meer uitdaging;
  • aanbod van rust, een prettige akoestiek en ruimte om te ontdekken;
  • mogelijkheden voor educatieve doeleinden;
  • de concentratie van met name jongens was groter na de pauze;
  • het team kan ook genieten ook van het schoolplein.

Deze effecten doet zich ook voor bij kinderopvang met groen in de omgeving. Met name jonge kinderen profiteren van een groen schoolplein.
Natuurlijk zijn er ook nadelen:

  • Het onderhoud kost tijd/geld;
  • er is soms vandalisme;
  • er komt viezigheid in school;
  • leerlingen moeten ermee leren omgaan;
  • er is eerder sprake van slijtage.

Een groen schoolplein moet wel aan bepaalde voorwaarden voldoen willen die positieve effecten merkbaar zijn:

  • Er moet ook ontspanning en rust te vinden zijn;
  • het schoolplein moet de zintuigen positief prikkelen;
  • het schoolplein moet overzichtelijk zijn;
  • afwisseling in het spel moet er mogelijk zijn.

Scholen kunnen ondersteuning krijgen bij de realisatie van een groen schoolplein. Kinderopvangorganisaties en scholen die willen vergroenen kunnen ook hun licht opsteken bij Veldwerk Nederland, het IVN of Groen Cement.  Waar wacht u op?

Meer lezen over de positieve effecten van natuur?

–          Onderzoek Agnes van den Berg

–          Factsheet Jeugd, Natuur en Gezondheid 

–          Dossier Wageningen UR Effect van natuur op gezondheid

 

Chantal Overgaauw verzorgt NME en communicatie voor onderwijs en opvang. Interesse in trainings/workshops in NME of ondersteuning in communicatie? Neem dan contact  op!

De grote foto is van Hamish Irvine en gepubliceerd onder Creative Common-licentie.
De kleine foto is van Diane Cordell en eveneens gepubliceerd onder Creative Common-licentie.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *